Euromuntsets: jaarsets, BU-sets en proofsets uitgelegd
Wie euromunten verzamelt, komt vroeg of laat bij de muntsets terecht. Ze zijn de handigste manier om in één keer alle munten van een land en een jaar te krijgen, in een staat die je in het wisselgeld nooit vindt. Voor sommige landen en sommige jaargangen zijn ze zelfs de enige realistische bron. Maar niet elke set is dezelfde: de termen BU en proof staan voor heel verschillende producten.
Wat is een muntset?
Een muntset is een officiële verpakking van de munthuizen of van de nationale bank, met daarin een reeks munten van hetzelfde land. De meest voorkomende vormen:
| Soort set | Inhoud |
|---|---|
| Jaarset | de acht waarden van 1 cent tot 2 euro van één jaar |
| Jaarset met herdenkingsmunt | de acht waarden plus de herdenkingsmunt van 2 euro van dat jaar |
| Set per munthuis | bij Duitsland: de acht waarden met één bepaalde letter |
| Themaset of geschenkset | een set rond een gebeurtenis, een geboorte of een huwelijk, vaak met een penning |
| Muntkaart (coincard) | één munt, meestal een herdenkingsmunt, op een geïllustreerde kaart |
Vaak bevat een jaarset ook een penning: een niet-officiële medaille die geen betaalmiddel is, maar het jaar of het thema van de set illustreert. Die penning hoort bij de set; haal hem er niet uit.
BU of proof: het grote verschil
De twee termen die je op bijna elke set tegenkomt, zijn BU en proof. Ze slaan niet op het ontwerp, maar op de manier waarop de munten geslagen en behandeld zijn.
BU: Brilliant Uncirculated
BU (Brilliant Uncirculated, in het Frans vaak Brillant Universel, in het Duits Stempelglanz) staat voor munten die met meer zorg geslagen zijn dan gewone omloopmunten, maar met dezelfde techniek. Ze komen niet in zakken of rollen terecht en hebben dus geen krassen of tikken van andere munten. Het oppervlak heeft de natuurlijke glans van een vers geslagen munt.
BU-sets zijn de gewone keuze voor wie een mooie jaargang wil zonder er een groot bedrag aan te besteden.
Proof: de topkwaliteit
Proof (Frans Belle Épreuve, Duits Polierte Platte, afgekort PP) is een aparte productiemethode:
- de stempels worden gepolijst, zodat het vlakke veld van de munt spiegelt;
- het reliëf krijgt vaak een matte afwerking, zodat het ontwerp scherp afsteekt tegen de spiegelende achtergrond;
- elke munt wordt meermaals en met meer druk geslagen, waardoor alle details volledig uitkomen;
- de munten worden met handschoenen behandeld en meteen verpakt.
Het resultaat is een munt die eruitziet als een klein kunstwerk. Proofsets worden in kleinere aantallen gemaakt dan BU-sets en zijn duurder bij uitgifte.
Samengevat
| BU | Proof | |
|---|---|---|
| Techniek | zorgvuldig, maar gewone slag | gepolijste stempels, meervoudige slag |
| Uitzicht | natuurlijke glans | spiegelend veld, mat reliëf |
| Oplage | doorgaans groter | doorgaans kleiner |
| Gevoeligheid | gevoelig voor krassen | zeer gevoelig, toont elke aanraking |
Meer over de kwaliteitsaanduidingen, ook voor munten uit de omloop, lees je in ons artikel over kwaliteitsgraden.
Waarom sets interessant zijn
- Volledigheid. Je krijgt in één keer alle waarden van een jaar.
- Zeldzame jaargangen. Sommige landen slaan in bepaalde jaren een waarde nauwelijks of niet voor de omloop. Dan bestaan die munten soms alleen in sets.
- Ministaten. Voor Monaco, San Marino, de Vaticaanstad en Andorra zijn sets meestal de enige bron. Zie ons artikel over Italië, Vaticaan en San Marino.
- Munttekens. Bij Duitsland zijn er sets per letter, zodat je makkelijk alle vijf munthuizen bijeenbrengt (zie Duitse euromunten).
Een bijzonder geval: de startpakketten
Eind 2001, net voor de invoering van de euro, verkochten de eurolanden startpakketten: zakjes met een assortiment nieuwe munten, zodat het publiek vertrouwd kon raken met de euro. In België en elders werden ze massaal gekocht. Wie er nog een ongeopend heeft, bezit een tastbare herinnering aan de overgang. Meer over die overgang lees je in ons artikel over de geschiedenis van de euro.
Hoe bewaar je een muntset?
Een set behoudt alleen haar waarde als ze in goede staat blijft. Enkele vuistregels:
- Laat de set in haar originele verpakking. Haal de munten er niet uit. Een geopende set, of munten zonder hun blister, verliest veel van haar aantrekkingskracht.
- Bewaar het certificaat en de doos. Bij proofsets hoort vaak een genummerd certificaat; zonder dat document is de set minder compleet.
- Vermijd vocht en temperatuurschommelingen. Een kelder, zolder of badkamer is geen goede plek. Een droge kast in een leefruimte is beter.
- Let op pvc. Oudere of goedkope houders kunnen pvc bevatten, dat na verloop van tijd groene vlekken op munten veroorzaakt. Officiële verpakkingen zijn daar meestal voor ontworpen, maar eigen houders moeten pvc-vrij zijn.
- Raak proofmunten nooit aan. Een vingerafdruk op een spiegelend veld kan blijvende vlekken veroorzaken.
- Niet reinigen. Ook als er een vlekje op een munt verschijnt: probeer het niet weg te poetsen. Lees waarom in ons artikel over munten reinigen.
Sets kopen
Sets van het lopende jaar koop je rechtstreeks bij het munthuis of de nationale bank van het land, of bij een handelaar. Oudere sets vind je bij handelaars en op ruilbeurzen. Controleer bij aankoop of de verpakking intact is en of alle munten aanwezig zijn. Vergelijk ook het jaartal op de doos met het jaartal op de munten: bij een set waarvan de verpakking geopend werd, is dat een eenvoudige controle.
Dit artikel kan partnerlinks bevatten. Die hebben nooit invloed op wat we schrijven.