Nederlandse euromunten: van Beatrix naar Willem-Alexander
Voor Vlaamse verzamelaars zijn de Nederlandse euromunten een vertrouwde buur. Ze lijken in opzet sterk op de Belgische: één ontwerp op alle waarden, met het portret van het staatshoofd. Toch verschillen ze in stijl en in details, en de wissel van koningin Beatrix naar koning Willem-Alexander maakt er een overzichtelijk maar boeiend verzamelgebied van.
Eén portret op alle munten
Nederland koos, net als België en Luxemburg, voor het portret van de vorst op alle acht waarden. Er zijn dus geen aparte motieven per groep munten, zoals bij Duitsland of Frankrijk. Het verschil zit in de vorst en in het ontwerp.
| Periode | Vorst | Kenmerk van het ontwerp |
|---|---|---|
| 2002 tot 2013 | koningin Beatrix | strak, modern profielportret |
| vanaf 2014 | koning Willem-Alexander | nieuw portret, met de vermelding van zijn naam en titel |
De Beatrix-munten
Het Beatrixportret op de euromunten was opvallend sober. De koningin werd in profiel getoond, in een eenvoudige, bijna grafische lijn, met de tekst BEATRIX KONINGIN DER NEDERLANDEN.
Het ontwerp werd tijdens de hele regeerperiode van Beatrix gebruikt. Bij Belgische munten veranderde het portret van Albert II nog onderweg (zie Belgische euromunten); bij de Nederlandse munten bleef het Beatrix-ontwerp in essentie gelijk tot het einde.
De overgang naar Willem-Alexander
Koningin Beatrix deed in 2013 troonsafstand ten gunste van haar zoon. De eerste euromunten met het portret van koning Willem-Alexander verschenen in 2014. Daardoor bestaat er voor elke waarde een duidelijke breuk tussen twee types:
- munten met jaartal 2002 tot 2013: Beatrix;
- munten met jaartal 2014 en later: Willem-Alexander.
Rond de troonswisseling gaf Nederland ook herdenkingsmunten van 2 euro uit met een dubbelportret van Beatrix en Willem-Alexander. Die horen in elke Nederlandse verzameling thuis, als scharnier tussen de twee reeksen.
Het muntteken: de Mercuriusstaf van Utrecht
De Nederlandse munten werden traditioneel geslagen in Utrecht, waar al eeuwenlang munten worden gemaakt. Het muntteken van Utrecht is de Mercuriusstaf, een staf met twee slangen en vleugeltjes. Mercurius was in de Romeinse mythologie onder meer de god van de handel, een passend symbool voor een munthuis.
Het teken staat klein op de nationale zijde, samen met het jaartal en het muntmeesterteken. Op versleten munten is het niet altijd goed te lezen; een loep helpt.
Het muntmeesterteken
Naast het muntteken staat op elke Nederlandse munt een muntmeesterteken: het persoonlijke symbool van de muntmeester die verantwoordelijk was voor de productie. Wanneer er een nieuwe muntmeester komt, verandert ook het teken. Zo komen in de loop der jaren onder meer een wijnrank en een zeilschip voor.
Dat maakt de Nederlandse reeks gelaagder dan ze lijkt. Binnen één vorst en één ontwerp kun je munten vinden met een verschillend muntmeesterteken. Valt de wissel van muntmeester midden in een jaar, dan kunnen er voor dat jaar twee varianten bestaan. Voor wie per jaar verzamelt, is het dus nuttig om naast het jaartal ook het muntmeesterteken te noteren.
Het principe van muntteken en muntmeesterteken komt ook voor op de munten van andere landen, en op de oude munten van onze streken. Wie de geschiedenis daarvan wil volgen, kan terecht bij ons artikel over de munten van de Zuidelijke Nederlanden.
De kleinste munten
In Nederland worden contante betalingen al lang afgerond op vijf cent. De munten van 1 en 2 cent blijven wettig betaalmiddel, maar ze spelen in het dagelijkse betalingsverkeer nauwelijks een rol. Een gevolg daarvan is dat ze in Nederland weinig in het wisselgeld zitten. Voor bepaalde jaren zijn jaarsets dan de beste manier om ze te vinden.
Het randschrift
Op de rand van de Nederlandse munt van 2 euro staat GOD ZIJ MET ONS, een tekst die al op oudere Nederlandse munten voorkwam. Zoals bij elk randschrift kan de tekst in twee richtingen op de munt staan, afhankelijk van hoe het muntplaatje in de pers werd gelegd. Meer uitleg vind je in ons artikel over het randschrift.
Een Nederlandse verzameling opbouwen
- Verzamel eerst de acht waarden van Beatrix en de acht van Willem-Alexander.
- Vul aan met de herdenkingsmunten van 2 euro, te beginnen met de dubbelportretten.
- Wie verder wil, verzamelt per jaar en per muntmeesterteken.
- Bewaar de munten in houders zonder pvc en reinig ze niet.
Ontbrekende stukken vind je vaak op een ruilbeurs: Nederlandse munten zijn bij Belgische verzamelaars ruim aanwezig, en wie dubbels heeft van zijn eigen land kan die gemakkelijk ruilen. Let daarbij op de staat van de munt en vraag bij twijfel om een munt in de hand te mogen nemen, zodat je het muntmeesterteken zelf kunt controleren.
Een overzicht van de ontwerpen van de andere landen vind je op de pagina alle euromunten.
Dit artikel kan partnerlinks bevatten. Die hebben nooit invloed op wat we schrijven.