Het randschrift van de 2 euro: per land en per variant

De munt van 2 euro is de enige euromunt met tekst op de rand. Elk land kiest zelf wat erop staat: een wapenspreuk, de naam van het land of gewoon het cijfer 2 met sterren. Voor verzamelaars is dat randschrift een detail dat het bekijken waard is, en de bron van een van de vragen die het vaakst opduikt: is een munt met het randschrift ondersteboven een zeldzame variant?

Hoe het randschrift op de munt komt

Het randschrift wordt niet tegelijk met de beeldzijden geslagen. De muntplaatjes krijgen eerst hun rand, in een aparte bewerking, en worden pas daarna tussen de stempels geslagen. Bij die tweede stap let niemand op hoe het plaatje ligt. Het gevolg: ten opzichte van de nationale zijde staat het randschrift willekeurig rechtop of ondersteboven.

Dat is dus geen fout en geen variant. Van elke 2-euromunt met een tekst op de rand bestaan beide oriëntaties, ongeveer in gelijke aantallen. Sommige verzamelaars houden er toch van beide een exemplaar bij, maar een handelaar zal er geen meerprijs voor vragen.

Het randschrift per land

Monaco, San Marino, Vaticaanstad, Andorra en Malta gebruiken eveneens het cijfer 2 met sterren. Het Nederlandse randschrift is een oude bekende: het stond ook al op de rand van de gulden en de rijksdaalder. De Kroatische tekst komt uit een gedicht van de zeventiende-eeuwse dichter Ivan Gundulić, een lofzang op de vrijheid.

Op herdenkingsmunten van 2 euro blijft het randschrift in de regel hetzelfde als op de gewone munt van het land.

Wat is een variant?

Van een variant spreken verzamelaars als er van dezelfde munt, met hetzelfde land en hetzelfde jaartal, twee of meer types bestaan die bewust of door een wijziging van de stempels van elkaar verschillen. Vaak gaat het om kleine verschillen: een ander lettertype, een iets grotere ster, een detail dat verschoven is. Een leek ziet ze meestal niet.

Bekende voorbeelden bij de euro zijn de munten met de oude en de nieuwe kaart van Europa op de gemeenschappelijke zijde: in het overgangsjaar 2007 bestaan van sommige landen beide types. Ook wijzigingen in het portret van het staatshoofd, zoals bij de Belgische munten met Albert II, leveren varianten op.

Wat is geen variant?

• De oriëntatie van het randschrift: rechtop of ondersteboven is toeval, zoals hierboven uitgelegd.
• Munttekens: Duitse munten bestaan met de letters A, D, F, G en J, naargelang het munthuis. Dat zijn verschillende munten, geen varianten van elkaar.
• Muntmeestertekens: het teken van de muntmeester verandert wanneer er een nieuwe muntmeester aantreedt. Ook dat hoort bij de normale gang van zaken.

Variant of misslag?

Een misslag is een toevallig productiefoutje dat bij een of enkele munten voorkomt: een munt die scheef geslagen is, een ontbrekend stuk van het reliëf, een kern die verschoven zit ten opzichte van de ring, een rand zonder randschrift. Misslagen zijn per definitie uniek of zeldzaam, en sommige brengen bij verzamelaars aardige bedragen op.

Een variant daarentegen komt voor op alle munten die met een bepaalde stempel zijn geslagen, en dus vaak in grote aantallen.

Wees voorzichtig met „misslagen” die online te koop worden aangeboden. Een munt kan na de productie beschadigd of bewerkt zijn, en dat is geen misslag. Bij twijfel laat je een munt beoordelen door een handelaar of een ervaren verzamelaar.

Zelf kijken

Een eenvoudige loep met vergroting 10 is genoeg om het randschrift te lezen. Draai de munt langzaam rond terwijl je de rand bekijkt, en houd haar bij de rand vast, niet bij de beeldzijden. Vergelijk met een munt van hetzelfde land om te zien of de tekst rechtop of ondersteboven staat.

Meer over de afmetingen en legeringen van de euromunten vind je bij de kenmerken van de euromunten; de ontwerpen van alle landen staan in het overzicht van alle euromunten.

Dit artikel kan partnerlinks bevatten. Die hebben nooit invloed op wat we schrijven.