Latijnse Muntunie: waarom een Vreneli, een Napoleon en een Belgische 20 frank evenveel goud bevatten

Wie een doosje oude gouden munten erft, vindt er vaak stukken uit verschillende landen in: een Franse Napoleon, een Zwitserse munt met een jonge vrouw voor een berglandschap, een Belgische 20 frank met het portret van Leopold II, soms een Italiaanse 20 lire. Ze lijken op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken te hebben. Toch zijn ze bijna tweelingen: ze hebben dezelfde diameter, hetzelfde gewicht en hetzelfde goudgehalte. De verklaring ligt in een afspraak die in de negentiende eeuw werd gemaakt: de Latijnse Muntunie.

Een munt die over de grens gaat

In de negentiende eeuw circuleerden in West-Europa veel buitenlandse munten. Reizigers, handelaars en grensbewoners betaalden met wat ze in hun beurs hadden. België had zijn frank vanaf het begin op het Franse model gebouwd, en ook Zwitserland en Italië gebruikten een frank of een munt van dezelfde waarde. Het probleem was dat de landen hun zilvermunten niet altijd met hetzelfde gehalte sloegen. Munten met meer zilver verdwenen uit de omloop, munten met minder zilver bleven circuleren.

Om daar een einde aan te maken, ondertekenden België, Frankrijk, Italië en Zwitserland op 23 december 1865 in Parijs een monetaire overeenkomst. Griekenland sloot zich in 1868 aan. Andere landen, zoals Spanje, Roemenië en Bulgarije, sloegen munten volgens dezelfde norm zonder formeel lid te worden.

Wat de overeenkomst vastlegde

De lidstaten behielden elk hun eigen munten, met hun eigen beeldenaar en opschriften. Maar ze spraken af om die munten volgens dezelfde technische normen te slaan, zodat ze in alle lidstaten door de openbare kassen werden aanvaard.

Een gouden 20 frankstuk had dus overal precies dezelfde inhoud, of het nu in Brussel, Parijs, Bern of Rome geslagen was. Het verschil zat alleen in de beeldenaar: Leopold II of Albert I voor België, Napoleon III of de Marianne voor Frankrijk, Helvetia of de Vreneli voor Zwitserland, de Italiaanse koningen voor Italië. Meer over de Belgische stukken uit die periode lees je in ons artikel over de munten van Leopold I en Leopold II.

De Belgische gouden 20 frank

België sloeg gouden 20 frankstukken onder Leopold I, Leopold II en Albert I. Voor verzamelaars zijn ze interessant omdat ze een stuk Belgische muntgeschiedenis vertegenwoordigen. In het dagelijkse leven speelden ze echter een beperkte rol: voor gewone betalingen gebruikte men zilver, koper en later nikkel. Goud diende vooral voor grote bedragen, voor reserves en voor het internationale verkeer.

De Zwitserse Vreneli

De bekendste Zwitserse gouden munt is de 20 frank met het hoofd van een jonge vrouw voor de Alpen, in de volksmond Vreneli genoemd. Ze werd geslagen van 1897 tot 1949, ook na het einde van de Muntunie. Omdat Zwitserland lid was, heeft de Vreneli exact het gewicht en het gehalte van de andere 20 frankstukken. Een uitgebreide beschrijving, met de technische gegevens en de actuele prijs, vind je op de fiche van de Zwitserse 20 frank Vreneli van een Franstalige muntensite.

Het einde van de Unie

De Muntunie kende vanaf het begin spanningen. De zilverprijs daalde in de loop van de negentiende eeuw, waardoor de afspraken over het zilver steeds moeilijker te handhaven waren. Sommige lidstaten gaven papiergeld uit en zagen hun zilvermunten naar de buurlanden wegvloeien.

De Eerste Wereldoorlog gaf de genadeslag. De landen schortten de omwisselbaarheid van hun bankbiljetten in goud op, en de gouden munten verdwenen uit de omloop: ze werden opgepot of door de centrale banken verzameld. België kondigde in 1925 zijn uittreding aan, en de Unie hield op 1 januari 1927 op te bestaan. De gouden munten verloren hun rol als betaalmiddel, maar niet hun goud.

Wat betekent dat vandaag?

Gelijke metaalwaarde

Omdat ze evenveel goud bevatten, hebben gewone exemplaren van de verschillende 20 frankstukken een vergelijkbare metaalwaarde. Wie ze als goud bekijkt, ziet ze als onderling uitwisselbaar. Handelaars noteren voor de meest courante types vaak prijzen die dicht bij elkaar liggen, met kleine verschillen naargelang vraag en aanbod.

Verschillende verzamelwaarde

Voor verzamelaars is het verhaal anders. Bepaalde jaartallen, muntplaatsen of varianten zijn zeldzaam, en een munt in zeer goede staat kan veel meer waard zijn dan haar goud. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over de waarde van munten. Laat je dus niet verleiden om een volledige verzameling enkel op gewicht te laten schatten zonder dat iemand de jaartallen en de staat heeft bekeken.

Opgelet voor vervalsingen

Net omdat ze zo bekend zijn, werden gouden 20 frankstukken ook nagemaakt. Een afwijkend gewicht, een te heldere of te bleke kleur, onscherpe details of een vreemde klank zijn waarschuwingssignalen. Bij twijfel laat je de munt controleren door een professional.

Laten schatten of verkopen

Wie gouden munten uit de Muntunie wil laten schatten, kan terecht bij een erkende muntenhandelaar of een veilinghuis. Er zijn ook handelaars die op afstand werken. Het Franse huis Maison Or & Bijoux, dat goud en munten aankoopt en verkoopt, vermeldt op zijn site bijvoorbeeld een gratis schatting op basis van een beschrijving, met een antwoord binnen twee werkuren, de controle van munten per jaartal, muntplaats en staat, verzekerde zendingen die tegen handtekening worden afgeleverd, en vijf winkels in Frankrijk. Wie in België woont, informeert zich best vooraf over de regels voor het vervoer of de verzending van goud over de grens, en vergelijkt altijd meerdere voorstellen.

Samengevat

• De Latijnse Muntunie (1865-1927) bracht België, Frankrijk, Italië, Zwitserland en later Griekenland samen rond één munteenheid.
• Alle gouden 20 frankstukken van de leden wegen 6,45 g aan 900 ‰ en bevatten 5,81 g fijn goud.
• De Vreneli, de Napoleon en de Belgische 20 frank hebben dus dezelfde metaalwaarde.
• Zeldzame jaartallen en een mooie staat kunnen de verzamelwaarde sterk verhogen.

Dit artikel kan partnerlinks bevatten. Die hebben nooit invloed op wat we schrijven.